داستان تیرامیسو؛ دسری که چند شهر ادعا میکنند مال آنهاست! 🍰
همهچیز برای ما از یک سفارش تیرامیسو شروع شد.
برای درستکردن یک تیرامیسوی خوب، ساوویاردی خیلی مهم است؛
همان بیسکویتی که بیشتر ما در ایران به آن لیدیفینگر میگوییم.
چون ساوویاردی معروف Vicenzovo از برند
Matilde Vicenzi را در دسترس نداشتیم،
تصمیم گرفتیم خودمان درستش کنیم.
همین تصمیم ساده باعث شد برویم سراغ تاریخچه یکی از معروفترین دسرهای ایتالیا
و ببینیم اصلاً تیرامیسو از کجا آمده است.
البته تیرامیسو برای ما فقط یک دسر نیست.
آخرین باری که سارا ایران بود، با نیکی تیرامیسو درست کردیم.
شب هم نیکی با اعتمادبهنفس کامل، دستور تهیه تیرامیسو را برای همه توضیح داد؛
طوری که انگار سالهاست سرآشپز حرفهایه! 😄
تیرامیسو واقعاً کجا به وجود آمده؟ 🇮🇹
جوابش آنقدرها هم ساده نیست.
دو منطقه در شمال شرقی ایتالیا، یعنی
فریولی ونتزیا جولیا (Friuli Venezia Giulia – FVG)
و ونتو (Veneto)،
هرکدام داستان خودشان را درباره تولد تیرامیسو دارند.
فریولی از دو نمونه قدیمیتر حرف میزند؛
یکی در تولمتزو (Tolmezzo)
و دیگری در پیریس (Pieris).
ونتو هم ادعا میکند شکل امروزی، لایهای و معروف تیرامیسو
در شهر ترویزو (Treviso) به وجود آمده است.
پس بهتر است قصه هرکدام را جداگانه بشنویم.
روایت منطقه فریولی ونتزیا جولیا
منطقه فریولی ونتزیا جولیا یا همان FVG،
دو روایت متفاوت درباره شکلهای اولیه تیرامیسو دارد.
یکی از شهر تولمتزو میآید و دیگری از شهر پیریس.
روایت تولمتزو
در دهه ۱۹۵۰، در هتل Albergo Roma در شهر تولمتزو،
نورما پیلی (سرآشپز هتل)
دسری مقوی برای مهمانان سرو میکرد.
میگویند او از یک کیک محلی به نام «تورینو» الهام گرفت و دستورش را تغییر داد.
بهجای کره از پنیر ماسکارپونه استفاده کرد
و بیسکویتهای اسفنجی یا ساوویاردی را به قهوه آغشته کرد.
نتیجه، دسری خامهای و پرانرژی بود
که امروز از آن بهعنوان یکی از ریشههای اولیه تیرامیسو در فریولی یاد میشود.
روایت پیریس
روایت دوم به دهه ۱۹۳۰ و شهر پیریس برمیگردد.
در رستوران خانوادگی Al Vetturino،
شیرینیپزی به نام ماریو کوزولو (Mario Cosolo)
دسری لیوانی و پرانرژی سرو میکرد
که به آن Coppa Vetturino میگفتند.
این دسر با کرم تخممرغ و شکر، کرم شکلاتی،
کیک اسفنجی و کمی شراب شیرین تهیه میشد.
البته این ترکیب دقیقاً شبیه تیرامیسوی امروزی نبود؛
چون ماسکارپونه نقش اصلی را در آن نداشت.
با این حال، فریولی این دسر را یکی از نمونههای اولیه و الهامبخش تیرامیسو میداند.
روایت منطقه ونتو
حالا میرسیم به ونتو؛
منطقهای که شکل امروزی و معروف تیرامیسو را به خودش نسبت میدهد.
مرکز این روایت، شهر ترویزو است.
ترویزو یک شهر در منطقه ونتو است
و رستوران معروف Le Beccherie نقش اصلی را در این داستان دارد.
در اواخر دهه ۱۹۶۰، شیرینیپز رستوران،
روبرتو لینگوانوتو (Roberto Linguanotto)
که به «لولی» معروف بود، روی یک دسر تازه کار کرد.
الهام اولیه او از یک خوراکی سنتی به نام Sbatudin میآمد؛
ترکیبی از زرده تخممرغ و شکر که برای انرژیدادن مصرف میشد.
او این ترکیب را بازآفرینی و به نسخهای جدید و خوشمزه تبدیل کرد.
کرم تخممرغ و شکر را با پنیر ماسکارپونه ترکیب کرد،
بین لایههای سوویاردی آغشته به قهوه قرار داد
و در پایان روی آن پودر کاکائو پاشید.
همان شکلی که امروز از تیرامیسو میشناسیم.
بهمرور، این دسر وارد منوی رستوران شد
و از ترویزو به نقاط دیگر ایتالیا و بعد به سراسر دنیا راه پیدا کرد.
ممکن است نمونههای قدیمیتری در فریولی وجود داشته باشد،
اما شکل مدرن، لایهای و جهانی تیرامیسو از ترویزو آمده است.
بالاخره تیرامیسو مال کجاست؟ 🤔
واقعیت این است که احتمالاً نمیتوان با قطعیت گفت
فقط یک شهر یا یک نفر مخترع تیرامیسو بوده است.
فریولی دو روایت قدیمی از تولمتزو و پیریس دارد.
ونتو هم داستان شکلگیری نسخهای را تعریف میکند
که امروز در بیشتر کافهها و رستورانهای دنیا میبینیم.
شاید بهتر باشد بگوییم تیرامیسو نتیجه
چند داستان، چند دستور و چند نسل از آشپزها و شیرینیپزهای ایتالیایی
است.
هر منطقه بخشی از این قصه را ساخته
و در نهایت، این دسر از شمال ایتالیا راه افتاده
و به یکی از محبوبترین دسرهای دنیا تبدیل شده است.
تیرامیسو یعنی چه؟
حالا که درباره تاریخچه تیرامیسو حرف زدیم،
بد نیست معنی اسمش را هم بدانیم.
تیرا از فعل ایتالیایی
tirare میآید و یعنی «کشیدن».
می (mi) یعنی «من را».
سو (su) یعنی «بالا».
«من رو بالا بکش»
یا خودمانیتر: من رو سرحال بیار.
اسم خیلی مناسبی هم هست؛
بالاخره داریم درباره دسری حرف میزنیم
که قهوه، شکر و یک عالمه خوشمزگی را کنار هم گذاشته! ☕🍰
البته یک شوخی هم داریم! 😄
در ایتالیایی giù
که تقریباً «جو» تلفظ میشود، یعنی پایین.
پس اگر یک روز تیرامیسویی خوردید که اصلاً خوشمزه نبود،
میتوانید بهجای تیرامیسو بگویید:
تیرامیجو؛ چون جو میشه پایین! 😂
از یک سفارش ساده تا یک داستان ایتالیایی
برای ما همهچیز از یک سفارش شروع شد.
ساوویاردی آماده نداشتیم و تصمیم گرفتیم خودمان درستش کنیم.
همین شد که از آشپزخانه بوکی کوکی رسیدیم به
تولمتزو، پیریس، ترویزو
و داستانهای مختلف تیرامیسو.
شاید زیباترین قسمت ماجرا همین باشد؛
اینکه پشت هر دسر معروف فقط یک دستور وجود ندارد.
آدمها، خاطرهها، شهرها و داستانهایی هستند که آن طعم را ساختهاند.
و تیرامیسو دقیقاً یکی از همان دسرهاست.
دسری که اسمش میگوید:
«من رو بالا بکش.»
و اگر خوب درست شده باشد، واقعاً هم همین کار را میکند. 🤎
نوش جان
Buon appetito! 😋